Бир йигит Ҳиндистон аэропортида интернетга муҳтож бўлиб қолади. У Тошкентга қўнғироқ қилиш учун нотаниш одамдан телефонида интернет (хот-спот) ёқиб беришини сўрайди.
Нотаниш шахс рози бўлади. Йигит интернетга уланиб, ўз аккаунтларига киради.
Бир неча соатдан сўнг эса, унинг Telegram аккаунти бузилади, бошқа ижтимоий тармоқлари ҳам эгаллаб олинади
Кейин маълум бўлишича, у инсон оддий ёрдам берувчи эмас, балки фирибгар (хакер) бўлган.
⚙️ Бу қандай содир бўлади?
Кўпчилик “Wi-Fi — бу оддий интернет” деб ўйлайди. Аслида эса оммавий тармоқ — энг хавфли муҳитлардан бири.
Сиз нотаниш Wi-Fi ёки хот-спотга уланганингизда:
👉 Барча маълумотларингиз шу тармоқ орқали ўтади
👉 Шу тармоқда бошқа фойдаланувчилар (жумладан, хакер ҳам бўлиши мумкин) ҳам бўлади
Фирибгарлар эса бундан қуйидагича фойдаланади:
🔓 1. Маълумотларни ушлаб қолиш (Sniffing)
Хакер тармоқ орқали ўтаётган маълумотларни “ушлаб олади”:
- логин ва пароллар
- SMS кодлар
- шахсий маълумотлар
🎭 2. Сохта тармоқ (Fake Wi-Fi / Evil Twin)
Фирибгар атайлаб Wi-Fi яратади ва номини ўша ташкилотдаги wi-fi билан бир хилда номлайди:
- номи “Airport Free Wi-Fi” ёки “Hotel Wi-Fi”
- сиз уланасиз ва барча маълумотларингиз тўғридан-тўғри унга боради
🕵️ 3. Сессияни эгаллаш (Session hijacking)
Агар сиз аккаунтга кирган бўлсангиз:
- хакер сиз кирган “сессия”ни ўғирлайди
- ва паролсиз аккаунтингизга киради
📲 4. Қурилмага таъсир қилиш
Айрим ҳолатларда:
- зарарли файл юборилиши мумкин
- браузер орқали автоматик ҳужум бўлиши мумкин
⚠️ Энг муҳим хато тушунча
Кўпчилик шундай ўйлайди:
❌ “Менинг паролим кучли — ҳеч ким бузолмайди”
Лекин муаммо паролда эмас.
👉 Агар сиз бир хил Wi-Fi (бир IP диапазон) ичида бўлсангиз:
- тармоқдаги бошқа қурилмалар сизга “яқин” бўлади
- хавфсизлик паст бўлса, маълумотларингиз осон ўғирланади
Яъни, хакерга паролни “топиш” шарт эмас — у сизнинг маълумотингизни йўлдаёқ қўлга киритиши мумкин.
💸 Натижа қандай бўлади?
Бундай ҳолатларда:
- 📱 Telegram, Instagram, email аккаунтлар бузилади
- 💳 банк карталарига кириш хавфи пайдо бўлади
- 👤 шахсий маълумотлар тарқалиши мумкин
- 🕵️ сиз номингиздан фирибгарлик ҳам қилиниши мумкин
🛑 Қандай ҳимояланиш керак?
❌ Қатъиян мумкин эмас:
- нотаниш одам хот-спотига уланиш
- бепул Wi-Fi орқали аккаунтларга кириш
- банк ёки тўлов операциялари қилиш
✅ Тўғри йўл:
- фақат ўзингизнинг мобил интернетингиздан фойдаланинг
- ишончли VPN ишлатинг
- барча аккаунтларда 2 босқичли ҳимоя (2FA) ёқинг
- муҳим аккаунтларга киришни оммавий тармоқда чекланг
✅ Хулоса
Бепул Wi-Fi ва нотаниш хот-спот — бу қулайлик эмас, балки потенциал хавф.
👉 Интернетга уланишдан олдин ўйланг:
“Бу тармоқ қанчалик ишончли?”
Чунки бир неча дақиқалик интернет учун сиз бутун шахсий маълумотларингизни йўқотишингиз мумкин.
Реал воқеага асосланган.
