Молиявий пирамида — бу иштирокчиларга реал бизнес ёки инвестициясиз, фақат янги одамларни жалб қилиш орқали даромад ваъда қиладиган фирибгарлик схемасидир. Бундай тузилмаларда аввал кирганлар кейинчалик кирганларнинг пули ҳисобидан вақтинча фойда олади, натижада тизим албатта қулаши билан якунланади.
Молиявий пирамида қандай ишлайди?
Пирамида схемаларида:
- “катта фоизли даромад”,
- “кафолатланган фойда”,
- “қисқа вақтда бойиш”,
каби ваъдалар берилади. Янги иштирокчиларнинг маблағлари аввалги қатнашчиларга тарқатилади. Реал маҳсулот, хизмат ёки инвестиция фаолияти мавжуд бўлмайди.
Энг кўп учрайдиган кўринишлари
- криптовалюта ва Forex номидан таклифлар;
- “инвестиция клублари”;
- онлайн платформалар орқали “пассив даромад” ваъдалари;
- дўстлар ёки қариндошлар орқали таклиф этиладиган схемалар.
Асосий аломатлари
Молиявий пирамида қуйидаги белгилар билан танилади:
- юқори фойда ҳеч қандай хавфсиз деб кўрсатилади;
- шартномалар ёки расмий лицензиялар мавжуд эмас;
- иштирокчи бошқаларни жалб қилишга мажбур қилинади;
- компания фаолияти очиқ ва шаффоф эмас.
Қандай ҳимояланиш мумкин?
- “тез бойиш” ваъдаларга ишонмаслик;
- компаниянинг лицензияси ва расмий рўйхатдан ўтганини текшириш;
- шартномаларни диққат билан ўқиш;
- шубҳали таклифлар ҳақида ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга хабар бериш.
Хулоса
Молиявий пирамида фирибгарлиги кўп ҳолларда одамларнинг ишонувчанлиги ва молиявий саводхонлигининг пастлиги ҳисобидан амалга оширилади. Бундай схемаларда иштирок этганларнинг аксарияти ўз маблағларини тўлиқ йўқотади.
